قابلیت ردیابی در اندازه گیری
قابلیت ردیابی
مهم است که بتوانیم نتایج آزمایشگاه هاي مختلف یا نتایج آزمایشگاه یکسان در زمان هاي مختلف را با اطمینان مقایسه کنیم. این امر با اطمینان از این که تمام آزمایشگاه ها از مقیاس اندازه گیري یکسان و یا به عبارت دیگر از نقاط مرجع یکسانی استفاده میکنند، عملی می باشد. در بسیاري از موارد، انجام این کار با ایجاد یک زنجیره از کالیبراسیون هایی که منتهی به استانداردهاي اولیه ملی یا بین المللی می شوند عملی می شود. هر چند به طور ایده آل (و براي یکپارچگی طولانی مدت) سیستم واحدهاي بین المللی اندازه گیري (SI) پیشنهاد میشود.
مثال آشنا، مورد ترازوهاي آنالیز می باشد، در اینجا هر ترازو با استفاده از جرمهاي مرجع که خود آنها از سوي استانداردهاي ملی باز بینی شده و آنها هم به نوبه خود با استانداردهاي بین المللی بازبینی شدهاند، ردیابی شده تا این که به کیلوگرم مرجع اولیه برسیم. این زنجیره کامل از مقایسه ها به یک مقدار مرجع شناخته شده اي منتهی می شوند که قابلیت ردیابی به یک نقطه مرجع مشترك را امکانپذیر ساخته و این اطمینان را بوجود می آورند که اپراتورهاي مختلف در حال استفاده از واحدهاي یکسان اندازه گیري هستند. در اندازه گیري روتین، انسجام اندازه گیريهاي بین یک آزمایشگاه (یا زمانهاي مختلف) و آزمایشگاه دیگر به کمک ایجاد یک سیستم قابلیت ردیابی براي تمام اندازه گیريهاي میانی مرتبط امکانپذیر بوده و از آن براي بدست آوردن یا کنترل یک نتیجه اندازه گیري استفاده میشود. بنابراین قابلیت ردیابی در تمام شاخه هاي اندازه گیري مفهوم مهمی میباشد.
قابلیت ردیابی یه شکل رسمی زیر تعریف میشود
"خاصیت یک نتیجه اندازه گیري که به موجب آن نتیجه می تواند از طریق یک زنجیره به هم پیوسته مستند از کالیبراسیونها، که هر یک به نوبه خود در عدم قطعیت اندازه گیري سهمی دارند، به یک مقدار مرجع مرتبط شود."
چون توافق بین آزمایشگاهها تا حدي بخاطر عدم قطعیت هایی که خود آزمایشگاه ها در زنجیره قابلیت ردیابی باعث میشوند، معمولاً محدود می باشد، لذا نوعی مرجع عدم قطعیت هم بوجود می آید و بدین ترتیب قابلیت ردیابی ارتباط تنگاتنگی با عدم قطعیت خواهد داشت. قابلیت ردیابی، ابزاري براي قراردادن تمام اندازه گیريهاي مرتبط بر روي یک مقیاس اندازه گیري منسجم را فراهم میکند، در حالی که عدم قطعیت این اتصالها در زنجیره و توافق مورد انتظار در «قدرت» اندازه گیريهاي مشابه بین آزمایشگاهی را مشخص میکند.
به طور کلی عدم قطعیت روي یک نتیجه که قابل ردیابی به یک مرجع خاص باشد، عدم قطعیت آن مرجع همراه با عدم قطعیت اندازه گیري نسبت به آن مرجع خواهد بود.
اين سایت با هدف اشاعه مفاهیم مدیریت كیفیت در زمینه ارائه خدمات آزمايشگاهی و ترويج استانداردهای رایج در اين خصوص نظیر ISO/IEC 17025, ISO 15189 ایجاد شده است.