گزارش کالیبراسیون تا عدم قطعیت بسط یافته در ارتباط با کالیبراسیون تعیین و گزارش نشود، کامل نیست. هر روش عملیاتی استاندارد (SOP) برای انجام کالیبراسیون شامل اطلاعات در خصوص محاسبه عدم قطعیت است. عدم قطعیت بسط یافته به طور کلی با یک فاصله اطمینان حدوداً 95٪ گزارش می‌شود. فاصله اطمینان با ضرب یک عامل پوشش تعیین می‌شود. (ضریب پوشش اغلب 2 است، اما مقدار آن بر اساس درجه آزادی تعیین می‌شود). در بخش 7 راهنمای بیان عدم قطعیت اندازه گیری (GUM, 2008) و همچنین استاندارد کمیت‌ها و واحدهای اندازه‌گیری (ISO 80000-1:2009) نحوه گزارش‌دهی عدم قطعیت آورده شده است. 

گردکردن عملی است که در آن یک عدد با عدد دیگری که ارزش آن نزدیک به عدد اصلی است، جایگزین می‌شود تا اعداد کوتاه‌تر یا ساده‌تر شود. در این پست نکات مهم برای گردکردن عدم‌قطعیت‌های بسط یافته و مقادیر کالیبراسیون به همراه چندین مثال عددی تشریح می‌گردد.

 گام ها برای گزارش تصحیح (خطا) و عدم قطعیت در گزارش کالیبراسیون به شرح زیر است:

1. گرد کردن عدم قطعیت به دو رقم معنادار با پیروی از قوانین چهار گانه که در ادامه ذکر شده است.

2. گرد کردن تصحیح یا خطا برای گزارش به آخرین رقم تحت تاثیر توسط عدم قطعیت.

3. گزارش مقادیر تصحیح گرد شده و عدم قطعیت با همان سطح از ارقام معنادار.

 قوانین گرد کردن

الف) دو رقم معنادار تعیین کنید. بدین منظور از چپ به راست اعداد حرکت کنید، اولین عدد غیر صفر را به عنوان رقم اول معنادار در نظر بگیرید. زمانی که صفر پس از نقطه اعشاری وجود دارد، رقم معنادار در نظر گرفته نمی‌شود. به عنوان مثال 0.004 دارای یک رقم معنادار (4) است.

ب) از قوانین ارائه شده زیر را برای گردکردن داده های اندازه گیری مطابق با معناداری آنها استفاده کنید. برای گردکردن به سمت نزدیکترین معمولاً با توجه به اعشار این کار را می‌کنند:

قانون 1: اگر رقم اول بعدی اعشار صفر تا ۴ بود به سمت عدد کوچکتر گرد می‌شود.

قانون 2: اگر رقم اول بعدی اعشار ۶ تا ۹ بود به سمت عدد بزرگتر گرد می‌شود

قانون 3: اگر رقم اول بعدی اعشار 5 بود در مواقعی که عدد ماقبل آخر پنج، عددی فرد باشد به سمت بالا و در مواقعی عدد ماقبل آخر پنج، عددی زوج باشد به سمت پایین گرد می‌شود.

مثال1:برای گزارش با دو رقم معنادار عدد 2.541 این عدد به صورت 2.5 گرد می‌شود.(قانون 1)

مثال2:برای گزارش با دو رقم معنادار عدد 2.453  این عدد به صورت 2.5 گرد می‌شود.(قانون 2)

مثال3:برای گزارش با دو رقم معنادار عدد 3.450 این عدد به صورت  3.4 گرد می‌شود.(قانون 3)

مثال4:برای گزارش با دو رقم معنادار عدد 3.550  این عدد به صورت  3.6 گرد می‌شود.(قانون 3)

نکته: گردکردن اعداد زوج و  فرد مطابق با قانون 3 توزیع متعادل تری از نتایج ارائه می کند. در استفاده از نرم افزارهای صفحه گسترده مانند اکسل به طور معمول وقتی رقم اعشار بعدی 5 باشد، اعداد رو به بالا گرد می‌شوند.

قانون 4: هنگامی که دو یا تعداد بیشتری از ارقام در سمت راست از آخرین رقم می‌باشد. آنها را به عنوان یک گروه جهت تصمیم‌گیری برای گرد کردن در نظر بگیرید اگر گروه بزرگتر از عدد 5 در رقم آخر اعشار باشد به سمت بالا آن را گرد کنید و اگر گروه کوچکتر از  عدد 5 در رقم آخر اعشار باشد به سمت پایین آن را گرد کنید

مثال5: برای گزارش با دو رقم معنادار عدد 2.4501 این عدد به 2.5 گرد می‌شود.(قانون 4)

مثال6: برای گزارش با دو رقم معنادار عدد 2.5499 این عدد به 2.5 گرد می‌شود.(قانون 4)

 

دو مثال برای نشان دادن روش مناسب گزارش دادن نتایج آزمون یا کالیبراسیون و عدم قطعیت در ادامه آورده شده است.

مثال 1: فرض کنید تصحیح برای یک وزن 1.3578mg محاسبه شده و عدم قطعیت 0.5775mg است. ابتدا عدم‌قطعیت به دو رقم معنادار گرد کنید که برابر 0.58mg می شود. پس از آن تصحیح را برابر با 1.36 mg بیان کنید. توجه داشته باشید که عدم قطعیت و تصحیح بیان شده تعداد ارقام اعشاری یکسانی بایستی داشته باشند. در نهایت تصحیح را به صورتmg0.58±1.36 گزارش کنید.

 

مثال 2: حجم یک بالن 2000.714431mL محاسبه شده و عدم قطعیت آن 0.084024mL است. ابتدا عدم‌قطعیت به دو رقم معنادار گرد کنید که برابر 0.084mL می‌شود. (اولین صفر پس از نقطه اعشاری را در نظر نمی‌گیرند) حجم محاسبه شده را به همان تعداد رقم اعشار گرد کنید، در نهایت گزارش حجم به صورت 0.084±2000.714  mL گزارش کنید.

 

 

آموزش محاسبه عدم قطعیت اندازه گیری

جهت هماهنگی برای برگزاری دوره‌ "برآورد و تخمین عدم قطعیت در اندازه گیری" مي‌توانيد با شماره همراه مدیریت سایت (مصطفی دستمردی)  09125446045 یا ايميل Mdastmardi@yahoo.com تماس حاصل نمایید.